Mijn ventilatie en de kachel van de buur

Wat gebeurt er precies?

Een ventilatiesysteem D, balansventilatie, zuigt dag en nacht buitenlucht aan. Die lucht gaat door de warmtewisselaar en wordt daarna in de leefruimtes en slaapkamers geblazen. Hangt er houtrook rond de aanzuigopening op het dak of in de gevel, dan gaat die rook mee naar binnen, rechtstreeks naar de plaatsen waar u zit en slaapt.

Een meetcampagne in een Duitse woonwijk, gepubliceerd in Aerosol Research (2026), mat de hele winter 2024-2025 ultrafijnstof. De pieken zaten rond acht uur ’s ochtends en tussen zeven en tien uur ’s avonds, met houtrook uit de buurt als belangrijkste bron. Precies wanneer u thuis bent! Bij koud, mistig en windstil weer blijft die rook bovendien laag hangen.

Dat het geen randverschijnsel is, tonen de cijfers van de Vlaamse Milieumaatschappij. Huishoudens zijn goed voor 48 % van de Vlaamse PM2,5-uitstoot, hoofdzakelijk door verwarming met houtkachels, en binnen die huishoudelijke uitstoot neemt hout 85 % van het fijnstof voor zijn rekening. In Gent-centrum is houtverbranding volgens de VMM de grootste bron van PM2,5, met 50 %. Ruw geschat stoken zo’n 600.000 Vlaamse gezinnen met hout als hoofd- of bijverwarming, aldus de VMM in 2024.

Wat betekent dat voor uw binnenlucht?

Houtrook is een mengsel van zeer kleine deeltjes en gassen. Het gros van de deeltjes is kleiner dan één micrometer, een duizendste van een millimeter. Zulke deeltjes ontsnappen volgens onderzoek aan het zelfreinigend vermogen van de longen, en de kleinste kunnen via de longblaasjes in de bloedbaan terechtkomen.

In die rook zitten stoffen die u niet wilt inademen:

• PAK, zoals benzo(a)pyreen: kankerverwekkend. In Vlaanderen komt benzo(a)pyreen volgens de VMM nagenoeg volledig van houtverbranding bij huishoudens.
• Benzeen: kankerverwekkend.
• Formaldehyde: veroorzaakt hoest, hoofdpijn en geïrriteerde ogen.
• Acroleïne: irriteert ogen en luchtwegen.
• Koolstofmonoxide: vermindert het vermogen van het bloed om zuurstof te vervoeren.

De Wereldgezondheidsorganisatie verstrengde in 2021 haar richtwaarde voor PM2,5 naar 5 µg/m³ als jaargemiddelde. Hoe dicht u daarbij komt, hangt sterk af van uw filter.

TNO Nederland rekende voor een woning met balansventilatie dat een standaard grof filter in de praktijk ongeveer 15 % van het PM2,5 uit de toevoerlucht haalt, tegenover ongeveer 75 % met een F7-filter (ePM1 55 %). Met het grove filter kwam de gesimuleerde blootstelling boven de WHO-richtwaarde uit, met het F7-filter eronder. Dat is gerekend met gemiddelde stadslucht, niet met een rokende schouw naast de deur.

Twee filterstappen

Sinds 2018 worden luchtfilters geklasseerd volgens ISO 16890. Een filter met de vermelding ePM1 70 % vangt 70 % van de deeltjes tussen 0,3 en 1 µm. Een filter dat minder dan 50 % van de grotere PM10-fractie vangt, krijgt het label Coarse. Voor houtrook is ePM1 de klasse die telt.

Voor gassen en geur is actieve kool nodig. Kool bindt die stoffen aan haar oppervlak tot ze verzadigd is, en hoeveel kool er in het filter zit en hoe lang de lucht ermee in contact blijft, bepaalt hoe lang dat goed gaat.

Tegen houtrook hebt u twee filterstappen nodig: een fijnstoffilter in klasse ePM1 voor de deeltjes en voldoende actieve kool voor de gassen. Het verschil tussen een basisoplossing en een geavanceerde oplossing zit vooral in die tweede stap.

Basisoplossing: de PureFlow 200

Wie een goede basisoplossing wenst, kan kijken naar de PureFlow 200. Dat is een box in EPP die in het aanzuigkanaal van de buitenlucht komt. Omdat EPP zelf isoleert, is er volgens de fabrikant geen extra isolatie rond de box nodig.

Er passen drie filters in: een grof voorfilter, een fijnstoffilter ePM1 60 % (F7) en een koolfilter met 250 gram actieve kool. Zo combineert u in één box een degelijke fijnstofstap met een koolstap. Die 250 gram blijft wel bescheiden: de 18,4 liter korrelkool van de AK Compact hieronder komt bij een gangbare stortdichtheid neer op ruwweg 8 à 9 kilo.

Met de drie filters samen bedraagt de drukval volgens de fabrikant ongeveer 80 Pa bij 300 m³/h. Uw unit moet die extra weerstand aankunnen. Het voorfilter vervangt u om de 3 tot 6 maanden, het fijnstof- en koolfilter om de 6 tot 12 maanden, en het koolfilter alleszins zodra de geur terugkeert.

Geavanceerde oplossing: de koolpatronenbox

De Filterbox AK Compact van Climavent en Fiber Filtration komt na de ventilatie-unit in het toevoerkanaal, met ronde aansluitingen in ø200 of ø250 mm en een maximaal debiet van 600 m³/h. Het verschil zit in de koolstap: vier patronen met elk 4,6 liter stoomgeactiveerde steenkoolkorrels, samen 18,4 liter actieve kool. Daarna volgt een paneelfilter in klasse ePM1 70 % (F8) van 287 × 287 × 96 mm. De fabrikant rekent op vervanging van de koolpatronen om de twee jaar en van het paneelfilter elk jaar.

Eén kanttekening: omdat de box na de unit staat, passeert de buitenlucht eerst het filter van de unit zelf. Een fijnstoffilter in de unit is daarom een zinvolle aanvulling.

De meerwaarde zit in de gasfase: veel meer kool, dus meer capaciteit om geur en gassen weg te nemen voor ze in uw slaapkamer belanden.

Welke oplossing past bij u?

Hebt u geregeld last van stooklucht, maar niet elke avond, dan is de PureFlow met voorfilter, fijnstoffilter en koolfilter een oplossing. Stookt de buur elke avond van oktober tot maart, staat uw aanzuig in de buurt van zijn schouw of heeft iemand in huis een longaandoening, dan is de koolpatronenbox de verstandige keuze.

Last van de kachel van de buur? Contacteer ons

We komen ter plaatse kijken waar uw aanzuig zit, welke filters er nu in uw unit zitten en of uw ventilatoren een extra filterbox aankunnen, en we stellen de oplossing voor die bij uw situatie past. Neem contact op via info@cftech.be of +32 485 38 59 85.